Dolly Parton, huyền thoại nhạc đồng quê và nhà từ thiện, qua đời ở tuổi 80

Dolly Parton, một trong những nhân vật được tôn vinh nhất trong làng nhạc đồng quê và là nhà từ thiện có tầm ảnh hưởng vượt xa sân khấu, đã qua đời hôm thứ Ba tại Trung tâm Ung thư Vanderbilt-Ingram ở Nashville. Bà hưởng thọ 80 tuổi. Cháu trai của bà, Brian Seaver, đã công bố tin này trên Instagram, và đội ngũ của bà xác nhận bà đã ra đi sau một thời gian ngắn chống chọi với bệnh ung thư, trong vòng tay của những người thân yêu.

Khả năng sáng tác của Parton là vô song: chỉ trong một ngày, bà đã viết cả 'Jolene' và 'I Will Always Love You,' hai trong số những ca khúc bền bỉ nhất của thế kỷ 20. Bà đạt 25 đĩa đơn quán quân nhạc đồng quê Mỹ, 47 album lọt Top 10 đồng quê, và vượt qua ranh giới với ca khúc pop '9 to 5' vào năm 1980. Sự nghiệp diễ xuất của bà mang về các đề cử Quả cầu vàng, và chương trình xóa mù chữ Imagination Library của bà đã tặng hơn 150 triệu cuốn sách cho trẻ em trên toàn thế giới.

Sinh ra trong nghèo khó trong một căn nhà gỗ một phòng ở Tennessee, Parton từ hát thánh ca đến truyền hình địa phương năm 10 tuổi, thu âm đĩa nhạc đầu tiên năm 13 tuổi. Sau khi chuyển đến Nashville năm 1964, ban đầu bà gặp khó khăn khi theo đuổi dòng nhạc pop trước khi chuyển sang đồng quê, nơi bà tìm thấy tiếng nói của mình. Sự hợp tác với Porter Wagoner vào cuối những năm 1960 đã thúc đẩy sự nghiệp của bà, và ca khúc chia tay ông năm 1974, 'I Will Always Love You,' đã trở thành bản quán quân đồng quê và sau đó là bản hit toàn cầu của Whitney Houston năm 1992, vẫn là đĩa đơn bán chạy nhất của một nữ ca sĩ.

Sự nhạy bén trong kinh doanh của Parton cũng sắc sảo như khả năng sáng tác của bà. Bà đồng sáng lập Sandollar Productions, nơi sản xuất các tác phẩm ăn khách như 'Buffy the Vampire Slayer,' và biến một công viên giải trí ở Tennessee thành Dollywood, hiện là điểm đến du lịch lớn. Quỹ Dollywood Foundation, thành lập năm 1988, tài trợ học bổng và Imagination Library, chương trình gửi sách hàng tháng cho trẻ em từ sơ sinh đến năm tuổi. Năm 2020, khoản quyên góp 1 triệu đô la của bà cho Trung tâm Y tế Đại học Vanderbilt đã giúp tài trợ cho vắc-xin COVID-19 của Moderna.

Parton cũng ủng hộ quyền LGBTQ+, phong trào Black Lives Matter và các nỗ lực cứu trợ cháy rừng. Bà đã hủy buổi diễn định kỳ ở Las Vegas vào tháng 5 năm 2026 vì vấn đề sức khỏe, và một vở nhạc kịch Broadway dựa trên cuộc đời bà dự kiến sẽ công diễn vào cuối năm nay.